fbpx
poznaj emocje -zlosc

Złość | Poznaj emocje

Złość ma różne oblicza. Może być odczuwana jako irytacja, czy zniecierpliwienie. Jest naturalnym uczuciem, które pojawia się w nas w wielu sytuacjach. Kiedy jednak wymknie się spod kontroli może powodować problemy w relacjach w pracy i w życiu prywatnym. Wówczas negatywnie wpływa na jakość funkcjonowania, bo reagujemy pod jej wpływem w sposób gwałtowny i nieprzewidziany. Dlatego rozpoznawanie złości i nauczenie się jej kontrolowania jest niezwykle ważne. Dobrze “zarządzana złość” pomaga w osiąganiu celów, gdyż stanowi naturalny impuls do działania i dodaje energii. Jej rozpoznanie daje szansę na czerpanie z niej korzyści i pewności siebie. 

Fizjologia złości

Złość jak wiele innych emocji, ma swoje odzwierciedlenie w reakcjach fizjologicznych. Gdy jesteśmy źli, podnosi się ciśnienie, a także poziom hormonów, które sprawiają, że czujemy przypływ energii – adrenaliny i noradrenaliny.

Możemy odczuwać złość w różny sposób. Niektórzy odczuwają złość w ciele. W szczęce, ramionach, w dłoniach. Może się też objawiać jako ogólne napięcie i zesztywnienie. Inni odczuwają ją mniej intensywnie, mniej fizycznie, jako irytację czy drażliwość. Bywa, że rozpoznajesz ją po agresywnych myślach, które przychodzą do głowy. 

Często złość jest traktowana jako niechciana emocja. Wówczas próbujemy z nią walczyć i pojawia się jeszcze więcej napięcia.

Przyczyny złości

Złość może być powodowana przez czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Najczęściej jesteśmy źli na:

  • specyficzną osobę (np. kolegę lub koleżankę z pracy, szefa),
  • sytuację (np. korek, odwołany lot, niedostarczoną przesyłkę),
  • własne myśli, gdy przywołujemy do pamięci trudne wspomnienia, które złoszczą (niedawną sytuację, kłótnię, czy urazę do kogoś),
  • brak kontroli.

Sposoby na wyrażenie złości

Najprostszym sposobem na wyrażenie złości jest agresywna odpowiedź. Jej pojawienie się jest naturalnym adaptacyjnym sposobem reakcji na zagrożenia. Popycha do silnych, agresywnych zachowań, które pozwalają na walkę z zagrożeniem, gdy czujemy się zaatakowani. Pewien poziom złości jest nam niezbędny do przetrwania. Z drugiej strony, nie możemy reagować złością, na każdą osobę, która nas irytuje i drażni. Normy społeczne, prawo i zdrowy rozsądek stanowią tu pewnego rodzaju ograniczenie. 

Ludzie używają wielu świadomych i nieświadomych sposobów na wyrażenie złości. Główne sposoby to wyrażenie jej wprost, tłumienie i uspokajanie.

Wyrażanie wprost

Złość wyrażana w bezpośredni nieagresywny sposób jest najzdrowszym sposobem radzenia sobie z tym uczuciem. Aby to robić, najpierw trzeba znać swoje potrzeby oraz sposoby na ich realizację, bez krzywdzenia innych osób. Bycie asertywnym nie oznacza narzucania się, czy bycia wymagającym. Wyrażając złość należy mieć szacunek do siebie i innych. 

Bezpośrednio złość można wyrazić formułując zdanie “Jestem zła/zły na Ciebie za to, że…” lub “Złości mnie, gdy…” (robisz to, mówisz tak itp). Warto dodać, jak chcielibyśmy żeby dana osoba zachowała się na przyszłość, aby uniknąć podobnej sytuacji. Przykładowo “Wolę, gdy..”, “Chciałabym/ chciałbym, żebyś na przyszłość”. Połączenie tych dwóch komunikatów pozwala na wyrażenie złości wprost i jednocześnie daje wskazówkę dla odbiorcy jak odbieramy dane zachowanie.

Tłumienie

Złość może być tłumiona. Wówczas zostaje przekształcona w inne uczucie, albo przekierowana z bezpośredniego źródła złości na inne. To zjawisko dzieje się, gdy nie chcemy myśleć o faktycznym uczuciu, a zamiast tego koncentrujemy się na czymś pozytywnym. Ten mechanizm ma na celu powstrzymanie lub stłumienie złości i przekształcenie jej w inne zachowanie. Istnieje jednak niebezpieczeństwo związane z tego typu reakcją. Niewyrażona złość powoduje konkretne konsekwencje i objawy.

  • Może zostać skierowana do wewnątrz – na siebie. Wtedy pojawiają się objawy somatyczne takie jak nadciśnienie, wysokie ciśnienie krwi lub depresja.
  • Zachowania pasywno-agresywne – zwracanie się do ludzi pośrednio, bez rozmowy i konfrontacji z nimi.
  • Cynizm i wrogość – krytykowanie, poniżanie, komentowanie zachowań innych. Jest typowe dla osób, które nie nauczyły się konstruktywnie wyrażać gniewu. Osoby te mają również często problemy z budowaniem bliskich i trwałych relacji.

Wszystkie powyższe objawy mogą występować łącznie.

Uspokajanie

Można stosować sposoby, dzięki którym zaznamy spokój i umiejętność kontrolowania wewnętrznych reakcji ciała. Przykładem może być powolne oddychanie w celu obniżenia tętna i zmniejszenia intensywności uczuć, czy wysiłek fizyczny.

W kolejnym wpisie na temat złości, który zostanie opublikowany już niebawem przeczytasz o sposobach radzenia sobie ze złością.

Ten wpis jest jednym z cyklu Poznaj emocje, w którym przybliżam fizjologię, znaczenie i sposoby radzenia sobie z wybranymi emocjami.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]