fbpx
psychoterapia-grupowa-zasady

Jakie zasady ma psychoterapia grupowa?

[vc_row css_animation=”” row_type=”row” use_row_as_full_screen_section=”no” type=”full_width” angled_section=”no” text_align=”left” background_image_as_pattern=”without_pattern”][vc_column][vc_column_text]Psychoterapia grupowa oferuje możliwość wymiany doświadczeń i sposobów radzenia sobie w różnych sytuacjach życiowych. Jako jedna z niewielu form terapii pozwala na dzielenie się uczuciami oraz odkrywanie podobieństw w zachowaniach i reakcjach emocjonalnych pomiędzy uczestnikami. Dlatego udział w psychoterapii grupowej daje wiele cennych informacji zwrotnych od innych osób. Niezwykle wartościowe jest otrzymywanie wielu perspektyw i opinii na temat tego jak jesteśmy odbierani w grupie, w różnych sytuacjach. Dzięki temu, udział w psychoterapii grupowej zmniejsza poczucie osamotnienia i pozwala na poprawienie umiejętności społecznych. To doświadczenie pomaga także w uzyskaniu większej świadomości na temat tego, jak budujemy związki z innymi ludźmi.

Mimo powyższych zalet, udział w grupie może być  odbierany jako zagrażający. Ważne informacje o sobie są ujawniane nie tylko terapeucie, ale także innym osobom w grupie. Aby to doświadczenie stało się łatwiejsze, niezbędne jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa. Dzięki niemu dzielenie się informacjami o sobie staje się prostsze.

Psychoterapia grupowa posiada zasady sprzyjające mówieniu o sobie. Mają one bardzo ważny wpływ na procesy, które dzieją się w grupie, a ich przestrzeganie chroni samego zainteresowanego i resztę grupy przed niepożądanymi sytuacjami tj. wynoszenie informacji z grupy, czy spotkania poza grupą. Dzięki zasadom stawiana jest granica bezpieczeństwa pomiędzy tym co dozwolone i akceptowane a tym, co w sposób negatywny wpływa na grupę i proces terapeutyczny.

Każda grupa ma swoje zasady, poniższa lista często jest częścią zasad psychoterapii grupowej.

 

Punktualność i regularne uczestnictwo

W psychoterapii punktualność i regularne uczestnictwo są kluczowe. Spóźnienia i nieobecności wpływają na to jak grupa pracuje. Mogą powodować opóźnienia w starcie sesji. Dotyczy to zarówno sesji odbywających się na oddziale w szpitalu, jak i w prywatnym gabinecie.

Oprócz oczywistych powodów, tj. korki, czy wydłużone spotkanie w pracy, spóźnienie może być wyrazem niejednoznacznych uczuć względem terapii. To jak regularnie i punktualnie pojawiamy się na sesji można rozpatrywać pod wieloma kątami. Przywiązania do grupy, samego procesu, osoby terapeuty, czy poszczególnych osób w grupie terapeutycznej. Czasami w sposób nieuświadomiony spóźnienia są wyrazem sprzeciwu względem psychoterapii. Dlatego nie zdziwcie się, gdy spóźnieni po raz kolejny zostaniecie wywołani do tablicy o powód spóźnienia przez grupę, czy terapeutę.

Oprócz tego, że w dość łatwy sposób takie zachowanie może zostać zinterpretowane jako lekceważenie terapii, opowieści uczestników często mają swoją kontynuację czy nawiązania pomiędzy sesjami. Dlatego ważne jest żeby każdy był na bieżąco, aby móc się odnieść do tego co mają do powiedzenia inne osoby w grupie terapeutycznej.

 

Obecność ciałem i duchem

Mimo początkowych problemów w adaptacji, których można doświadczyć, ważne jest aby nie rezygnować z udziału. Pierwsze wrażenia mogą być różne i warto o nich mówić w trakcie sesji terapeutycznych.

Przede wszystkim obecność duchem i ciałem na terapii gwarantuje korzystanie z procesu, włożonego w niego czasu, wysiłku i czasami pieniędzy, jeśli zdecydowaliśmy się na terapię w prywatnym gabinecie. Psychoterapia grupowa ma tę zaletę, że nawet jeśli sami nie mówimy, korzystamy z tego co mówią inne osoby. Czasami zaskakujące jest podobieństwo problemów innych osób do naszych własnych. Bywa, że sami nie rozpoznaliśmy problemu w tym, z czym inne osoby mają trudność. Można wtedy aktywnie komentować i dzielić się swoimi skojarzeniami do treści ujawnionych przez inne osoby. Dzielenie się własnymi trudnościami jest oczywiście tak samo ważne. Po to zapisaliśmy się na terapię aby omówić trapiące nas rozterki i nauczyć się lepszych sposobów radzenia sobie z nimi.

Nie ma co ukrywać, że psychoterapia grupowa jest specyficznym doświadczeniem, której zasady mogą budzić sprzeciw, a pierwsze sesje i zapoznawanie się z osobami w grupie może skutkować przeżywaniem różnych emocji. Wiele osób zgłaszających się na terapię ma trudność w identyfikowaniu, wyrażaniu uczuć i nazywaniu własnych emocji. Na początku może więc brakować języka do opisu własnych doświadczeń. Dlatego, zasada ta jest ważna, aby z czasem nabrać umiejętności komunikowania swoich stanów w sposób zrozumiały dla innych. Unikanie udziału w grupie raczej nie rozwiąże problemów, z którymi zgłosiliśmy się na terapię.

 

Dochowanie tajemnicy

Wszelkie informacje na temat innych członków grupy są poufne i zabronione jest ujawnianie informacji na temat pozostałych osób w grupie. Nie można zapisywać ani nagrywać treści ujawnionych w czasie psychoterapii.

Udział w psychoterapii grupowej jest prywatną sprawą i decyzja o udziale w grupie wymaga szacunku i zachowania tajemnicy. Z pewnością nikt z nas nie chciałby, aby to co mówimy na grupie zostało wyniesione poza grupę i było tematem dyskusji i komentarzy osób trzecich. Można się tu odwołać do  zasady wzajemności i uszanować sposób w jaki sami chcielibyśmy być potraktowani przez innych. Dodatkowo chodzi w niej również o ochronę tożsamości innych uczestników w taki sposób, aby opowieści na ich temat nie pozwoliły na identyfikację konkretnej osoby.

 

Zachowanie anonimowości

Psychoterapia grupowa wymaga dzielenia się swoimi sprawami. Jednocześnie należy unikać wymiany nazwisk, numerów telefonów, adresów, nie dzielić się kontaktami pomiędzy sesjami z byłymi i aktualnymi członkami grupy. Jeśli coś takiego się wydarzy, należy taką sytuację omówić na sesji.

Podobnie jak zasada wyżej, chodzi o zatroszczenie się o własną anonimowość a także osób z nami związanych. Ponadto wymiana kontaktów może zacieśniać więzy i relacje pomiędzy poszczególnymi osobami tworząc nierównowagę, która nie jest uwzględniona w procesie grupowym. Zasady obowiązują wszystkich w jednakowy sposób, ich łamanie powoduje, że osoba która podejmuje się przekroczenia granic czuje się na wyjątkowych zasadach.

 

Aktywne uczestnictwo

Aktywny udział w każdej sesji pozwala na skorzystanie z psychoterapii. Przez aktywne uczestnictwo rozumiane jest dzielenie się z innymi informacjami o sobie, udzielanie informacji zwrotnych do innych osób, dowiadywanie się jak najwięcej o sobie i innych. Warto pozostać otwartym na kwestie innych osób i z zaciekawieniem słuchać i dopytywać o wnoszone na sesję treści. Warto jeszcze raz podkreślić, że zaangażowanie w grupę terapeutyczną pozwala na skorzystanie z jej efektów.

Angażowanie się w pracę grupy, rozmawianie o swoich problemach w trakcie trwania grupy terapeutycznej pozwala na werbalizację uczuć i omówienie swoich trudności z różnych perspektyw. Taka postawa pozwala na wybór najlepszej dla siebie opcji, przyjęcie stanowiska zgodnego z naszymi wewnętrznymi wartościami. Bez tego procesu terapia stoi w miejscu. Dlatego mówienie o sobie i angażowanie się w sprawy innych (na których często możemy analizować własne problemy) jest tak bardzo istotne.

 

Szacunek i tolerancja dla innych osób

Nie przerywamy bez pytania, gdy ktoś opowiada o sobie, nie obrażamy innych słowem ani gestem, nie używamy agresji fizycznej itp. Powyższa zasada nie wymaga specjalnego tłumaczenia. Jest to kwestia kultury osobistej i trzymania się pewnych zasad i granic, dzięki którym wszyscy w grupie terapeutycznej mogą się czuć bezpiecznie.

 

Brak ocen i doradzania innym

Mówimy o swoich wrażeniach, przeżyciach i uczuciach, jakich doświadczamy w związku z ich wypowiedzią. Każdy mówi za siebie i ze swojego doświadczenia. Wyrażanie osobistej opinii na temat innych osób, zwłaszcza w kategoriach “dobre/złe”, “białe/czarne” nie jest odpowiednie w trakcie terapii grupowej. W ten sposób można urazić czyjeś uczucia, dlatego że wypowiedź taka jest wyrażona z wyższej pozycji. W grupie wszyscy są równi, nikt nikomu nie daje prawa do oceniania zachowań, czy  wypowiedzi innych osób. Najzdrowszym sposobem jest mówienie o sobie – w jaki sposób poczuliśmy się z daną wypowiedzią, czy zachowaniem. Dzięki temu unikamy oceny innych mówiąc tylko i wyłącznie o swoich wrażeniach, dając bezpośrednie ujście naszym emocjom.

 

Testowanie nowych zachowań

Psychoterapia grupowa może być “żywym laboratorium” w którym ma się okazję wypróbować nowe sposoby zachowania i radzenia sobie z problemami. Doświadczenie zdobyte w grupie może być ważnym elementem uczenia się. Nowe sposoby reagowania, wyrażania uczuć, opowiadanie o swoich problemach na poziomie, do którego rzadko lub nigdy nie mieliśmy okazji sięgać. To są zalety psychoterapii grupowej. Wszystkie zasady obowiązujące w grupie mają za zadanie stworzyć warunki na tyle bezpieczne, aby uczyć się lepszego radzenia sobie z trudnościami. Jak wiadomo, w przypadku osób dorosłych, najlepszą metodą uczenia się jest nauka przez doświadczenie.

 

Bezpośrednia komunikacja

Unikamy używania zwrotów “ten człowiek”, “on”, “ona”, “ktoś”, “pewna osoba z grupy”. Najlepiej mówić wprost o osobach, których dotyczą nasze wypwiedzi. Unikniemy konsternacji, a nasz przekaz stanie się dużo jaśniejszy. Ewentualne próby celowego zamaskowania tożsamości mogą być uzasadnione, lub omówione w grupie, czemu mają służyć.

 

Szczerość, nie zatajanie spraw i uczuć

Są sprawy, o których warto powiedzieć dla dobra terapii swojej lub innych. Ujawnia się o sobie tyle informacji, ile można w danym momencie. Dzielimy się spostrzeżeniami na temat innych członków grupy, nawet gdy wydaje nam się że te opinie są mało ważne, czy niekorzystne dla innych. Można i należy rozmawiać o tym co dzieje się pomiędzy członkami grupy a prowadzącym. Utajone informacje mogą wpływać na nasze uczucia i relacje z innymi osobami. Dlatego ważne jest ich wyrażanie i konfrontowanie z rzeczywistością. To kształtuje naszą otwartość i łatwość mówienia o nawet najdelikatniejszych sprawach.

 

Rola prowadzącego

Psychoterapia grupowa jest prowadzona przez terapeutę, którego rolą nie jest dostarczenie gotowych rozwiązań konkretnych problemów. Celem osoby prowadzącej grupę jest pomaganie uczestnikom w rozpoznaniu sytuacji i rozważeniu jak mogą się do niej ustosunkować. Nikt nas nie zna lepiej niż my sami. Dlatego to w nas leży zwykle najlepsza na dany moment odpowiedź na pytanie o trudności, z którymi się zmagamy. Terapeuta może nam pomóc w rozpatrzeniu naszej sytuacji z różnych stron pod kątem korzyści, czy negatywnego wpływu. Ostateczne decyzje zawsze należą do nas samych.

 

Jedzenie posiłków

W czasie sesji nie jemy, nie pijemy, nie żujemy gumy. Zamiast tego mówimy o uczuciach, myślach i wrażeniach, które się w nas pojawiają. Czy znacie pojęcie “zajadanie uczuć”? Picie (również alkoholu), zjadanie, czy podjadanie ponad miarę może być sytuacyjne, np. w momencie napięcia emocjonalnego, odciągnięcia uwagi od uczuć i wewnętrznych przeżyć. Dodatkowo “zajadanie” czy “zapijanie” jest mechanizmem, który często uniemożliwia wyrażanie emocji, bo występuje zamiast ich procesowania. Zastąpienie wykonywania konkretnych  działań przeżywaniem uczuć jest często jednym z celów terapii.

 

Używki

W trakcie psychoterapii nie używamy środków odurzających i nie nadużywamy alkoholu. Uniemożliwia to skorzystanie z terapii i może odstraszyć inne osoby w grupie. Podobnie jak jedzenie czy picie, zażywanie środków odurzających wpływa na świadomość i przeżywanie emocji. Ich zażywanie pomaga odcinać się od własnych uczuć i przynosi ulgę, która może być osiągnięta również przez omawianie swoich problemów i próbę ich konstruktywnego rozwiązania. Inni członkowie grupy mogą nie czuć się bezpiecznie w towarzystwie osoby, która ucieka się do zażywania substancji odurzających. Tak jak ona sama nie ma kontaktu ze swoimi emocjami, tak i grupa ma utrudniony dostęp emocji, które są zniekształcone przez działanie zażytej substancji.

 

Podejmowanie nagłych, ważnych decyzji

W trakcie psychoterapii nie powinno podejmować się nagłych, ważnych decyzji zmieniających życie (np. rozwód, odejście z pracy). Zachęca się, by poczekać z tym, aż decyzja zostanie dokładnie omówiona w terapii. Podjęcie decyzji może wiązać się z “odcięciem się” od emocji i przeżyć związanych z daną sytuacją. Czasami uczucia mogą być tak intensywne, że ich procesowanie zdaje się przekraczać nasze możliwości. Wówczas drogą na skróty, zamiast myślenia o sytuacji jest działanie, które może się wyrażać w podjęciu decyzji.

 

Naruszenie zasad

W razie naruszenia którejkolwiek z zasad, należy o tym opowiedzieć jak najszybciej na sesji gupowej, aby można było omówić daną sytuację.

 

 

Jeśli chcesz wziąć udział w psychoterapii grupowej, przeczytaj o pytaniach przed startem grupy terapeutycznej.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]