fbpx
smutek-proste-emocje

Smutek | Poznaj emocje

Smutek jest uczuciem, które pojawia się dość często w życiu każdego z nas. Odczuwasz go po stracie, odrzuceniu lub gdy nie uda się osiągnąć pożądanego celu. Przedłużające się uczucie smutku powinno być powodem do niepokoju. Jeśli nie działasz aktywnie, aby zmienić przeciągający się negatywny stan, smutek może przerodzić się w depresję.  Społecznie postrzegany raczej negatywnie, może mieć swoje dobre strony. Często smutek pozwala na rozstanie się z nierealnymi celami i oczekiwaniami. Osoby z obniżonym nastrojem często prezentują również lepsze zdolności analityczne.

 

Fizjologia smutku

Za smutek odpowiedzialne jest obniżenie poziomu hormonów tj. serotonina, dopamina, oksytocyna i noradrenalina. Na poziomie ciała smutek jest odczuwany między innymi jako stan niskiego pobudzenia i braku energii. Są jednak badania, które wskazują na istnienie różnych rodzajów smutku i reakcji fizjologicznych z nim związanych. 

W badaniu Shirai i Suzuki badali cechy smutku na podstawie sześciu sytuacji i ich subiektywnych ocen. Jako wskaźniki dla opisania tej emocji wybrano „łzy”, „ból w klatce piersiowej” i „bezsilność”. Uczestnicy zostali poproszeni o wyobrażenie sobie sytuacji w czterech punktach czasowych. Wystąpienie zdarzenia, po 1 tygodniu, po 1 miesiącu i po 6 miesiącach, oraz ocenę nasilenia objawów w każdym punkcie. Wyniki pokazały, że smutek wywołany utratą członka rodziny (stratą) zwykle wyrażał się w słowach odnoszących się do „łez”, a oceny trzech objawów fizjologicznych pozostawały wysokie w czasie. Natomiast objawy smutku wywołane nieosiągnięciem celu (porażki) zmniejszały się z czasem.

Dotychczasowe badania nie są w stanie jasno powiązać konkretnych reakcji fizjologicznych (uczuć w ciele) z rodzajami smutku wywołanymi analogicznymi sytuacjami (np. strata, zawód). Dokładna natura fizjologii tego uczucia jest wciąż dość niejasna w porównaniu z innymi emocjami.

 

Przyczyny smutku

Smutek mogą wywoływać rozmaite zdarzenia i w dużej mierze jego odczuwanie jest uzależnione od subiektywnego postrzegania danej sytuacji. Niektórzy ludzie popadają w depresję po utracie bliskiej osoby, zakończeniu związku lub przeżyciu traumy. Istnieje jednak smutek związany z depresją endogenną, która występuje bez oczywistego stresującego zdarzenia lub innego wyzwalacza. Jej objawy często pojawiają się nagle i bez wyraźnego powodu. Depresja endogenna była kiedyś osobną jednostką chorobową, jednak dziś rzadko jest tak diagnozowana. Zwykle diagnozuje się ją jako zaburzenie depresyjne na podstawie liczby i nasilenia symptomów w klasyfikacji chorób ICD-10 (klasyfikacja zaburzeń psychicznych wydawana przez WHO) lub DSM-5 (klasyfikacja wydawana przez Amerykańskie Stowarzyszenie Psychiatryczne).

 

Objawy smutku u dzieci

Jak wspomniałam wyżej, smutek może objawiać się na różne sposoby – przygnębieniem, brakiem chęci do działania, apatią, brakiem energii, płaczliwością, uczuciem ucisku w klatce piersiowej, czy generalną niechęcią do różnych aktywności. 

W nieoczywisty sposób smutek objawia się u dzieci. Objawy mogą się różnić w zależności od wieku dziecka.

 

U małych dzieci w wieku “około przedszkolnym” symptomami smutku mogą być:

  • niepokój, 
  • angażowanie się w agresywne zachowania (np. pchanie lub uderzanie innych dzieci),
  • skargi na bóle brzucha lub bóle głowy.

 

U dzieci w wieku szkolnym:

  • problemy z zachowaniem tj. Kłamanie, oszukiwanie, napady złości,
  • używanie substancji psychoaktywnych,
  • spadek wyników w nauce i osiągnięć szkolnych.

 

Bez względu na wiek, objawy mogą obejmować:

  • częsty płacz, 
  • nadmierną męczliwość, 
  • zmęczenie i niską energię, 
  • wycofanie społeczne, 
  • trudności z koncentracją, 
  • zwiększoną wrażliwość na odrzucenie lub krytykę oraz 
  • poczucie bezwartościowości lub winy.

 

Sposoby radzenia sobie ze smutkiem

Zmiana codziennych czynności i wprowadzenie poprawek do prowadzonego stylu życia może pomóc złagodzić objawy smutku. Oczywiście, jeśli stan przygnębienia przedłuża się, nie należy zwlekać i działać samodzielnie, ale zasięgnąć porady psychoterapeuty lub psychiatry. 

Jeśli niżej wymienione zajęcia na początku nie są przyjemne,  z czasem ciało i umysł powinny się dostosować. Oto kilka rzeczy do wypróbowania:

  • Wyjdź na zewnątrz i zorganizuj sobie aktywność fizyczną, np. spacer w konkretne miejsce z konkretnym celem lub przejażdżkę na rowerze.
  • Stwórz listę rzeczy, którymi zajmowanie się sprawia Ci przyjemność.
  • Weź udział w przyjemnych, relaksujących zajęciach.
  • Spędzaj czas z innymi ludźmi, w tym z przyjaciółmi i bliskimi.
  • Pisz w dzienniku własne myśli, skojarzenia, wnioski, które przychodzą Ci do głowy.
  • Śpij przynajmniej sześć godzin każdej nocy.
  • Odżywiaj się pełnowartościowymi produktami, unikaj śmieciowego jedzenia, które ma zły wpływ na zdrowie i po zjedzeniu którego często pojawiają się wyrzuty sumienia.

 

Czy wiesz, jak długo może trwać smutek w porównaniu do innych emocji? Przeczytasz o tym tutaj.