fbpx

Rodzaje psychoterapii grupowej

Psychoterapia grupowa dzieli się na kilka rodzajów. Czasami trudno się połapać na czym każdy z nich polega i czym tak naprawdę się różnią. Każda psychoterapia grupowa ma swoją specyfikę. Warto wiedzieć o co chodzi w poszczególnych jej rodzajach. Wówczas łatwiej jest zadecydować, czy konkretny jej typ nam odpowiada i z czym się wiąże przystąpienie do grupy. Poniższy opis dotyczy psychodynamicznej psychoterapii grupowej w różnych wydaniach. 

 

Psychoterapia grupowa półotwarta

Półotwarta psychoterapia grupowa to często spotykany rodzaj psychoterapii grupowej w prywatnych gabinetach. W takiej grupie zakończenie terapii zwykle nie jest odgórnie definiowane. Grupa może trwać wiele lat a jej członkowie mogą się zmieniać. Okres przebywania w terapii dla każdej osoby może być różny, liczony od kilku miesięcy do kilku lat. 

Kiedy i jak kończy się terapię

W psychoterapii półotwartej bardzo ważny jest moment kończenia terapii. Brak jasnego zdefiniowania jej końca bywa przyczyną niepokoju, który wymaga omówienia. Psychoterapia grupowa zakłada pracę nad trudnościami skumulowanymi w trakcie dotychczasowego życia, a ich odkrywanie, dekonstrukcja i przyglądanie się zachowaniom przebiega w trakcie interakcji pomiędzy członkami grupy.

Psychoterapia grupowa i relacje z niej zachodzące, z perspektywy pacjenta przypominają najbardziej grupy, z którymi miało się do czynienia w przeszłości. Rodzinę, grupy szkolne i zawodowe. Dlatego o zakończeniu terapii rozmawia się w grupie, z pozostałymi członkami w sytuacji, gdy taka potrzeba zaistnieje. Jednocześnie każdy z członków grupy przygląda się momentowi i sposobowi w jaki osoba opuszcza grupę. Jest to tematem sesji i dyskusji ze wszystkimi zaangażowanymi. Często ten moment jest odbiciem naszych relacji z innych grup. Dlatego ważny jest sposób zainicjowania tego tematu i proces, który mu towarzyszy.

Grupa półotwarta w sposób ścisły zależy od kontekstu wydarzeń i historii poszczególnych pacjentów, dlatego bardzo ważna jest obecność i regularność uczestniczenia w sesjach, tak aby móc na bieżąco pozostać w procesie terapeutycznym.

Nowe osoby w grupie

Nowe osoby w półotwartej grupie psychoterapeutycznej dołączają w najbardziej odpowiednim dla grupy i siebie czasie. Jest to również temat, który omawia się na jednej lub kilku sesjach terapeutycznych. Niespodziewane odejścia, czy przybycie nowych osób do grupy budzi zwykle wiele emocji. Przykładowo mogą to być smutek, żal, rozczarowanie, czy zazdrość spowodowana osiągnięciem celu przez kolegę, czy koleżankę z grupy. Nowi członkowie grupy również wzbudzają różnego rodzaju emocje takie jak ciekawość, czy lęk. Wymagają oni szczególnej troski w początkowym okresie, kiedy grupa terapeutyczna wdraża nowe osoby w panujące zasady i specyfikę pracy. Odejścia i przybycia nowych osób często uruchamiają procesy związane z różnego rodzaju utratami z przeszłości. Dzięki takiemu doświadczeniu każdy z członków może bardziej świadomie przeżywać własne uczucia. A dzięki temu, w uniwersalny sposób spojrzeć na swoje emocje związane z tego typu sytuacjami. 

Psychoterapia grupowa w trybie półotwartym, nie ma jasno wyznaczonego zakończenia. Za minimalną liczbę osób w grupie uznaje się 3 osoby. Zwykle w grupie terapeutycznej znajduje się 8-9 osób.

 

Psychoterapia grupowa w trybie otwartym

Grupy otwarte często spotyka się na oddziałach w szpitalach. Tam często istnieje nagła potrzeba uczestniczenia w jednej czy dwóch sesjach z powodu np. hospitalizowanych członków rodziny, czy samych pacjentów. Często otwarta grupa terapeutyczna składa się ze stałej liczby członków. Część z nich regularnie uczestniczy w grupie podtrzymując jej kulturę. Wyjaśniają zasady i stanowią przykład tego, w jaki przebiega sesja, w jaki sposób rozmawia się w trakcie terapii. Kilku innych członków pojawia się na grupie “ad hoc” w zależności od ich aktualnej sytuacji życiowej. Ten model ma także zastosowanie w grupach dla osób uzależnionych, którzy “używają” uczestnictwa w grupie do uniknięcia powrotu do nałogu.

Każda taka sesja w grupie terapeutycznej otwartej musi być rozpatrywana jako wydarzenie rządzące się swoimi prawami. Z kulturą ciągłości, która jest zachowywana głównie dzięki terapeucie, czy dodatkowemu personelowi. Terapeuci pracujący z takimi grupami często pracują nad aktywnością grupy. Sesja jest  ściśle ustrukturowana, z interwencjami przeważnie skierowanymi na wyjaśnienie, wsparcie lub psychoedukację.

 

Psychoterapia grupowa w trybie zamkniętym

Zamknięta grupa terapeutyczna jest z definicji ograniczona czasowo. Nie oznacza to jednak musi być ona krótkoterminowa. (O tym za chwilę). Czas trwania grupy wynosi od pół roku do dwóch lat. Założenia grupy zamkniętej mają konkretne konsekwencje w procesie grupowym. Zakładają stałość, małą zmienność polegającą na wspólnym początku i kończeniu grupy a także dużą identyfikację z grupą.

Członkowie rozwijają więź związaną z przynależnością i wspólnymi doświadczeniami. Grupy zamknięte są zazwyczaj grupami homogenicznymi. To znaczy, że rekrutuje się do nich pacjentów z podobnym problemem. Tak aby móc pracować krócej, ale intensywnie nad tym jednym głównym problemem pacjenta. Psychoterapia w trybie zamkniętym niesie ze sobą większe ryzyko straty, gdy któryś z członków zdecyduje opuścić grupę przedwcześnie. Grupa zamknięta jest także pozbawiona doświadczania emocji związanych z przybywaniem nowych członków grupy, co jest zarówno plusem i minusem, bo wpływa na poczucie bezpieczeństwa, jednocześnie pozbawia możliwości przeżycia tego doświadczenia. Psychoterapię grupową w trybie otwartym najczęściej prowadzi się na oddziałach szpitalnych. W Warszawie np. w Szpitalu Wolskim.

 

Psychoterapia grupowa krótkoterminowa

Cel terapii w krótkoterminowej grupie terapeutycznej jest z góry jasno określony, a tematy i czas zakończenia ściśle zaplanowane. Dużą rolę odgrywa część psychoedukacyjna i techniki służące szybszemu nawiązywaniu więzi interpersonalnych. Staranne dobranie poszczególnych elementów terapii – technik, metod, interwencji terapeutycznych jest częścią procesu grupowego. Są one ustalane w zależności od tego, co i kiedy wydarza się podczas trwania terapii. Terapeuta zachęca do zastanowienia się nad wydarzeniami w perspektywie tego co aktualnie dzieje się na grupie. Często w tego typu terapii korzysta się z grupowo-analitycznego myślenia celem zapewnienia grupie terapeutycznej odpowiedniej dynamiki.

Krótkoterminowe metody prowadzenia grup terapeutycznych z jasno określonymi celami są aktualnie często wykorzystywane w dobie kolejek oczekujących na terapię. Psychodynamiczne podejście do terapii zakłada pracę z nieświadomą częścią psychiki i nie do końca zgadza się z takim podejściem. Jednak rzeczywistość związana z ograniczeniami finansowymi i czasowymi, a także wymogami instytucji takich jak NFZ zmusza do modyfikacji i przystosowania myślenia grupowo-analitycznego do takich a nie innych warunków pracy.

Zastosowanie terapii krótkoterminowej

Grupy krótkoterminowe mają szczególną wartość w terapii PTSD, czy w trakcie żałoby po utracie bliskiej relacji, czy istotnego elementu dotychczasowego życia. Koncentracja następuje wokół tego, co łączy członków grupy. Takie podejście zapewnia szybsze ujawnienie trudności występujących w aktualnych relacjach i akceptacji pojawiających się uczuć.

 

 

Psychoterapia grupowa blokowa

Terapia blokowa polega na koncentracji kilku godzin terapii w ciągu 2-3 dni, i oddzielenie poszczególnych “bloków” dłuższymi przerwami np. 1 miesiąc lub dłużej. Ten typ terapii początkowo służył celom ćwiczebnym czy treningowym. Wykorzystuje się go w przypadku pacjentów, których styl życia i praca nie pozwala na zobowiązanie się do regularnego uczestnictwa tydzień po tygodniu. Tego typu praca pozwala oszczędzić koszty finansowe związane z dojazdami, a także czas na to poświęcony.

Dobór pacjentów

Pacjenci do grupy blokowej są dobierani pod kątem „silnego ego”. Czyli tacy, którzy są w stanie po kilku dniach przeżywania intensywnych emocji wrócić do codziennych obowiązków i udźwignąć przeżycia bez pomocy grupy i terapeuty. Ważne jest, aby takie osoby miały siatkę wsparcia w rodzinie, czy najbliższym otoczeniu. Wówczas trudności i tematy związane z nimi poruszone w trakcie terapii są rozumiane i wspierane przez grono zaufanych osób.

Przerwy między „blokami”

Świadomość dłuższych przerw pomiędzy poszczególnymi blokami jest ważnym elementem terapii. Każde spotkanie ma swój rytm związany z ponownym spotkaniem i rozstaniem na dłuższy czas. Pomiędzy spotkaniami każdy z uczestników ma szansę doświadczyć wspomnień i skojarzeń do wydarzeń z minionych sesji i swojej własnej historii, które może omówić w trakcie kolejnego spotkania.

 

Przeczytaj o czym warto wiedzieć przed startem psychoterapii.