fbpx
psychoterapeuta-psycholog-psychiatra

Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra, coach – różnice

W świecie zdrowia psychicznego i rozwoju osobistego istnieje wiele zawodów pomagających w przezwyciężeniu ograniczeń. Część z nich wspiera także rozwój zawodowy czy psychologiczną elastyczność. Ich mnogość powoduje, że można się pogubić w tym, czym zajmuje się dana profesja – kim jest psycholog, psychoterapeuta, psychiatra i coach? Do kogo należy się udać w razie potrzeby? Poniżej krótki przewodnik, który mam nadzieję pomoże w wyborze odpowiedniej osoby.

Psycholog

Tytuł psychologa uzyskuje się po 5 latach studiów, w czasie których jest możliwość uzyskania jednej z kilku specjalizacji. Przykładowo na uniwersytecie warszawskim jest ich kilka, m.in.:

  • psychologia kliniczna dziecka, 
  • neuropsychologia, 
  • organizacji i pracy,
  • psychoterapia,
  • i inne.

Po ukończeniu specjalizacji psychoterapia nie zostaje się jednak psychoterapeutą. Wedle wymagań Polskiego Towarzystwa Psychologicznego potrzebne jest jeszcze długie i wymagające szkolenie teoretyczne i ogrom praktyki. (Bardziej szczegółowo o wymaganiach napiszę niżej, przy profesji psychoterapeuta).

Psycholog po 5 letnich studiach może zajmować się rozmaitymi zagadnieniami:

  • Pracować w dziale kadr i pomagać w rozwoju zawodowym pracowników.
  • Przyjmować w przychodni psychologiczno-pedagogicznej i przeprowadzać testy psychologiczne, opisywać ich wyniki i wystawiać na ich podstawie diagnozę.
  • Udzielać doraźnego wsparcia w ramach interwencji kryzysowej.
  • Dostarczać wskazówek gdzie szukać dalej pomocy w konkretnym przypadku.

Ważne aby pamiętać, że wszystkie z wymienionych wyżej specjalizacji zajmują się w jakimś sensie ochroną zdrowia psychicznego i rozwojem osobistym. Jednak osoby takie bez specjalistycznego szkolenia nie są w świetle wymogów PTP uprawnione do prowadzenia terapii. (Choć oficjalnego ustawodawstwa w tym zakresie brak. Istnieje Polska Rada Psychoterapii, która pracuje nad wprowadzeniem w życie prawa dotyczącego prowadzenia psychoterapii.)

Psychoterapeuta

Osoba, która ukończyła szkolenie podyplomowe z zakresu psychoterapii rekomendowane przez Polskiego Towarzystwo Psychologiczne lub Polskie Towarzystwo Psychiatryczne. Warunki uzyskania certyfikatu psychoterapeuty są wymienione na stronach internetowych każdego z wyżej wymienionych towarzystw. Tutaj podaję link do wymagań opisanych przez towarzystwo psychologiczne. 

Psychoterapeuta, to osoba posiadające wykształcenie wyższe, psychologiczne lub inne, ukończyła specjalistyczne szkolenie teoretyczne oraz odbyła setki godzin stażu, dziesiątki superwizji prowadzonych procesów terapeutycznych – zarówno indywidualnych jak i grupowych. Muszą one być udokumentowane zarówno po stronie terapeuty jak i superwizora. (Superwizor to osoba, która bardziej doświadczonym okiem analizuje proces terapii). Do certyfikatu psychoterapeuty prowadzi też najczęściej własna psychoterapia. Osobiście nie poszłabym do psychoterapeuty, który nie ma za sobą własnej terapii.

Proces psychoterapii trwa kilka – kilkadziesiąt sesji, czyli czasami miesiąc ale równie dobrze może trwać 2 lata. Psychoterapeuta zajmuje się pomocą osobom, które przykładowo doświadczają:

  • dużego poziomu stresu i napięcia, 
  • problemów z kontrolowaniem emocji,
  • trudnego momentu w życiu np. po stracie bliskiej osoby, 
  • obniżonego nastroju, 
  • trudności w relacjach z bliskimi, czy utrzymania stałego związku,
  • obsesyjnych myśli,
  • dużej potrzeby kontroli, która utrudnia codzienne funkcjonowanie,
  • i innych problemów związanych z emocjami i na poziomie zachowania.

Jeśli zastanawiasz się nad pójściem na psychoterapię, przeczytaj niezbędnik uczestnika psychoterapii.

Coach, czyli trener

Zawód wywodzący się z dziedziny sportu, który rozszerzył swoje zastosowanie na wiele innych obszarów życia. Coach może pomagać w dziedzinach związanych z biznesem, zarządzania zespołem, realizacją projektów w różnych dziedzinach. Najlepiej oczywiście, jeśli coach ma doświadczenie w sferze, którego ma dotyczyć pomoc. Zwykle proces coachingu trwa kilka lub kilkanaście godzin, które pomagają klientowi zrealizować konkretny cel. Generalnie ten typ usługi zakłada pomoc na poziomie:

  • działania,
  • osiągania celów.

Tyle, że żadnej z tych rzeczy nie da się osiągnąć bez świadomości siebie i swoich pragnień, a te nieodłącznie są związane z emocjami, które nosi w sobie osoba, która procesowi coachingu podlega. Dlatego coaching zawiera w sobie pracę również na poziomie emocji i tutaj możemy dyskutować ile takiej pracy jest do wykonania w przypadku konkretnego klienta. Należy podkreślić jedną ważną różnicę między coachingiem a psychoterapią. Badania, teorie i wiedza z zakresu psychoterapii pomaga wyjaśnić procesy, które dzieją się w trakcie coachingu, odwrotnie to niestety nie działa. Bywa więc że osoby mające doświadczenie psychoterapeutyczne zostają coachami, bo na rynku stawki za takie usługi są większę kryjąc się pod etykietką kojarzoną bardziej z biznesem niż z problemami emocjonalnymi. 

Coach a psychoterapeuta

Często przytaczaną różnicą między psychoterapeutą i coachem jest to, że coach pracuje ze “zdrowym” klientem nad rozwojem osobistym, a psychoterapeuta z klientem “ z problemami zdrowia psychicznego”. Jest to argument, z którym trudno się zgodzić, bo żaden rozwój osobisty nie dzieje się bez zmiany na poziomie myślenia i emocji, a te nieodłącznie są związane ze zdrowiem psychicznym. Nie wyobrażam sobie również żeby w procesie psychoterapii nie zajmować się pracą nad celami i marzeniami, które również mieszczą się w zakresie rozwoju osobistego. Czy to jest pozbycie objawów, poprawienie jakości życia emocjonalnego, poukładanie myślenia na dany temat, czy uzyskanie odpowiedzi na jakieś ważne pytania w życiu.

Budujący jest fakt, że psychoterapia przestaje być stygmatyzowaną usługą i wiele osób otwarcie mówi o tym, że korzystało z tej formy pomocy i jak wiele ona zmieniła w ich życiu. Mariusz Szczygieł mówi, że to najlepsza rzecz, jaka spotkała go w życiu poza miłością :

Psychiatra

Osoba po studiach medycznych, która ukończyła specjalizację z psychiatrii. Najważniejsza rzecz odróżniająca go od psychoterapeuty, psychologa i coacha – psychiatra może przepisywać recepty i zlecać leczenie farmakologiczne. Nie jest do tego uprawniony ani psycholog, ani psychoterapeuta. Oczywiście psychiatra może odbyć szkolenie z psychoterapii i stać się psychoterapeutą. Wówczas może prowadzić psychoterapię połączoną z leczeniem farmakologicznym. Do psychiatry można się udać w przypadku:

  • niepokojących myśli,
  • przymusu powtarzania czynności,
  • problemów związanych ze snem,
  • uporczywego przeżywania lęku i niepokoju,
  • a także innych problemów natury psychicznej.

Ważne, aby pamiętać, że pójście do psychiatry i rozpoczęcie leczenia farmakologicznego wymaga systematyczności, brania leków według zaleceń i samoobserwacji pod kątem objawów. Często dobranie odpowiedniego leku chwilę trwa więc jedna wizyta raczej nie wystarczy i należy się przygotować na kilka wizyt – stały automonitoring z doraźną kontrolą lekarską raz na jakiś czas.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]